Sakit okeanda nəhəng "tektonik qəza": Plitələrin parçalanma mərhələsi ilk dəfə müşahidə olundu

Tədqiqatçılar Sakit okeanda tektonik plitənin qırılma mərhələsini müşahidə ediblər.

Gundem.today xəbər verir ki, bu nadir hadisə barədə "İzvestiya" nəşri xəbər yayıb.

Luiziana Dövlət Universiteti və Kolumbiya Universitetinin Lamont-Doherti Rəsədxanasının alimləri Sakit okeanın şimal-şərqindəki subduksiya zonasının "məhvinin" əsas səbəblərini müəyyən ediblər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Brandon Şuk prosesi belə izah edib: "Subduksiya zonasına start vermək ağır qatarı yoxuşa doğru itələməyə bənzəyir və nəhəng güc tələb edir. Lakin hərəkətə gəldikdən sonra qatar sanki yamac aşağı sürətlənir. Prosesin dayanması üçün isə çox ciddi bir hadisə - "qatar qəzası" baş verməlidir".

Elmi qrup Kaskadiya regionunda, Vankuver adasının sahil sularında Şimali Amerika plitəsinin altına doğru hərəkət edən "Xuan de Fuka" və "Eksplorer" plitələrində parçalanmanın başladığını aşkar edib. Mütəxəssislər seysmik əks-səda tomoqrafiyası vasitəsilə yaranmış çatların dəqiq vizual təsvirlərini əldə ediblər.

Şukun sözlərinə görə, bu, tədqiqatçıların dağılma mərhələsində olan subduksiya zonasına aid dəqiq görüntülər əldə etdiyi ilk təcrübədir. Tektonik plitə qəflətən dayanmır, hissələrə ayrılaraq daha kiçik mikroplitələrə çevrilir.

Ekspertlər "Xuan de Fuka" plitəsini kəsən bir neçə böyük qırılma xətti tapıblar. Ən nəhəng qırılmalardan birində təqribən 5 kilometrlik şaquli sürüşmə müşahidə edilib. Alimlər, həmçinin 75 kilometrlik qırılma zonası ətrafında seysmik aktivliyin paylanma xüsusiyyətlərini müəyyənləşdiriblər. Bəzi ərazilərdə zəlzələ riski qalsa da, digər sahələr tam "sakitlik" rejiminə keçib ki, bu da plitə qalıqlarının ana kütlədən tam qopduğuna işarə edir.

Bu araşdırma Kaliforniya sahillərində rast gəlinən müəmmalı "qalıq" mikroplitələrinin yaranma səbəblərini aydınlaşdırır. Yeni məlumatların gələcəkdə seysmik risklərin proqnozlaşdırılması modellərinə daxil ediləcəyi vurğulanır.

Xəbər maraqlı gəlib? Sosial şəbəkələrdə paylaşın